B jak BIAŁA

Rzeka Biała, nazywana często Białką, rozpoczyna swój bieg w powiecie białostockim pod wsią Protasy i stanowi lewy dopływ Supraśli. To właśnie od niej miasto wzięło swoją nazwę – „białystok” dawniej oznaczał bowiem czystą rzekę (lub strumień) płynącą w dół zbocza. Obecnie, jak w wielu innych polskich miastach, również w Białymstoku lokalni aktywiści starają się ożywić tereny nad wodą, przyciągnąć tam mieszkańców, a przy okazji zwrócić uwagę na potrzebę ich renaturyzacji. W ramach takiej kulturalnej akcji w 2017 roku zrealizowano autorski projekt Fundacji Teatr Latarnia pt. „Biała Czysta Kulturalna – rzeka dla mieszkańców”. Od tego czasu, dzięki wspólnej pracy działaczy i wolontariuszy oraz miasta, białostoczanie mogą co roku brać udział w odbywających się nad Białą koncertach, spektaklach, warsztatach i potańcówkach.

I jak INSTYTUCJE KULTURY

Sezon zimowy szczególnie sprzyja wizytom w muzeach, a tych w Podlaskiem nie brakuje. Muzeum Podlaskie w Białymstoku skupia aż siedem placówek z regionu: Ratusz, Muzeum Historyczne, Muzeum Rzeźby Alfonsa Karnego,
Muzeum w Tykocinie, Muzeum Wnętrz Pałacowych w Choroszczy, Muzeum w Bielsku Podlaskim oraz Muzeum Ikon w Supraślu. Z pewnością warto zobaczyć prace Karnego, rodowitego białostoczanina, uznawanego za jednego z najwybitniejszych polskich rzeźbiarzy XX wieku. Godne uwagi jest też Podlaskie Muzeum Kultury Ludowej, czyli skansen prezentujący drewnianą architekturę wsi podlaskiej – budynki i pomieszczenia gospodarcze, kapliczki, krzyże oraz studnie.

A jak AKTORSKIE POPISY

Białostocki Teatr Lalek został założony w 1953 roku, choć pierwsze artystyczne inicjatywy podejmowane były już wiele lat wcześniej, w ramach amatorskiej sceny lalkowej. Dzisiaj uważany jest za jeden z najlepszych tego typu ośrodków w Polsce. W sezonie teatralnym pojawia się zawsze około pięciu lub sześciu premier, zarówno dla dzieci, jak i dla dorosłej widowni, w których wykorzystywane są różnorodne techniki, np. pacynki, marionetki czy kukły. Wspaniałą atrakcją jest otwarta dla publiczności Piwnica Lalek – magazyn gromadzący lalki, kostiumy, maski, rekwizyty i dekoracje ze zdjętych już z afisza spektakli.

Ł jak ŁÓDZKA IMIGRACJA

W XIX wieku do dynamicznego rozwoju Białegostoku przyczyniły się gwałtowne fale migracyjne łódzkich fabrykantów. Miało to związek ze znajdującą się nieopodal granicą celną, oddzielającą ówczesne Królestwo Kongresowe i Rosję. W efekcie kilkutysięczne wówczas miasteczko zmieniło się w prężny ośrodek przemysłowy, a w jego krajobraz wpisane zostały wznoszone przez przedsiębiorców pałace i zakłady, np. pałac Tryllingów, zespół pałacowy Lubomirskich czy kamienica Flackera. W tym okresie rozrastające się miasto zyskało miano Manchesteru Północy. Czynnikiem wzmacniającym rozkwit gospodarczy było ponadto przeprowadzenie przez te tereny Kolei Warszawsko-Petersburskiej w 1862 roku.

Y jak YACHT KLUB

Niewiele osób wie, że Białystok jest miastem o bogatej tradycji żeglarskiej. Pierwsze zebranie założycielskie białostockiego klubu żeglarskiego odbyło się 14 października 1977 roku. Po pół roku klubowicze podjęli decyzję o dołączeniu do struktur Yacht Klubu Polski (YKP) – najstarszej polskiej organizacji żeglarskiej, zarejestrowanej oficjalnie w 1924 roku. YKP Białystok wychował setki zawodowych żeglarzy, biorących udział w globalnych regatach i śródlądowych wyprawach morskich. Każdego roku organizowane są rejsy po Bałtyku, Morzu Śródziemnym czy Północnym. Przynależność do stowarzyszenia pozwala na rozpoczęcie przygody z tym sportem i dalsze rozwijanie swoich umiejętności.

S jak SZLAK DZIEDZICTWA ŻYDOWSKIEGO

Ten pieszy znakowany szlak turystyczny jest prawdopodobnie najważniejszą atrakcją kulturową miasta. Otwarty w 2008 roku, utworzony z inicjatywy doktorantów i wolontariuszy Fundacji Uniwersytetu w Białymstoku, stanowi formę przedstawienia historii białostockich Żydów oraz ich integralności z przedwojennym, wielonarodowym społeczeństwem Polski. Na Szlak Dziedzictwa Żydowskiego składają się m.in. takie obiekty, jak pałacyk Cytronów, synagoga Beit Szmuel, dom rodzinny Ludwika Zamenhofa czy dawny kościół Misji Barbikańskiej. Realizacji projektu towarzyszyły różnego rodzaju wydarzenia artystyczne i edukacyjne, odnoszące się do historii polsko-żydowskiej.

T jak TYGIEL

Białystok, położony blisko granicy z Białorusią, Litwą i Rosją, zawsze charakteryzował się wielokulturowością. W drugiej połowie XIX wieku miasto zamieszkiwali Polacy, Rosjanie, Niemcy, Tatarzy, Romowie, Ukraińcy, Litwini, Białorusini oraz społeczność żydowska. Ten prawdziwy tygiel narodów znajdował swoje odzwierciedlenie nie tylko w dorobku kulturalnym, lecz także w lokalnej kuchni. Na liście produktów tradycyjnych znajduje się m.in. buza – lekko sfermentowany napój z kaszy jaglanej, z dodatkiem rodzynek, cukru i cytryny, sprowadzony przed I wojną światową do Białegostoku przez Macedończyków. Specjalnością regionu jest też znana z kuchni rosyjskiej solanka (lub soljanka). To rozgrzewająca, gęsta zupa na bazie mięsa lub wywaru rybnego. Jej kwaśny smak uzyskuje się dzięki dodaniu kiszonej kapusty lub wody z kiszonych ogórków. Z kolei znaną i lubianą potrawą tatarską jest pierekaczewnik – wielowarstwowe, zapiekane ciasto z nadzieniem. Jego podstawą jest ciasto makaronowe zawijane w pieróg. W wersji wytrawnej nadziewany jest mięsem wołowym lub baranim, a na słodko podaje się go z serem lub jabłkiem z rodzynkami.

O jak OPERA

Opera i Filharmonia Podlaska – Europejskie Centrum Sztuki, od 4 października 2019 roku noszące imię Stanisława Moniuszki, to obecnie największy i najnowocześniejszy tego typu obiekt w północno-wschodniej Polsce. Gmach, zaprojektowany przez pracownię architektoniczną prof. Marka Budzyńskiego, charakteryzuje się pełną rozmachu, a zarazem lekką i przejrzystą formą. Sam budynek otoczony jest ogrodami, które w sezonie letnim stanowią popularne
miejsce wypoczynku. W repertuarze znajdziemy spektakle musicalowe i operowe, koncerty symfoniczne i rozrywkowe czy interaktywne bajki muzyczne. Organizowane są również festiwale, np. Halfway Festival / W połowie drogi.

K jak KONSTYTUCJA UPAMIĘTNIONA

Usytuowany w południowej części miasta i wpisany do rejestru zabytków park jest pozostałością Lasu Zwierzynieckiego, który stanowił niegdyś miejsce łowów rodu Branickich. Został stworzony na przełomie lat 20. i 30. XX wieku, w stylu modernistycznym, na wzór projektu J.B. Rybołowicza. Jedną z atrakcji tego obszaru jest Ogród Zoologiczny „Akcent”, gdzie można m.in. zaobserwować żubry, wilki i niedźwiedzie. Między zoo a ulicą Zwierzyniecką od 1921 roku mieści się natomiast pomnik Konstytucji 3 Maja – tworzy go zespół trzech dębów rosnących na planie trójkąta równobocznego, do którego prowadzą zadbane alejki. W 2007 roku w tym miejscu dodano obelisk – trójkątną bryłę z wykutą w niej informacją: „W 1946 r. władze komunistyczne zabroniły publicznych obchodów Konstytucji 3 Maja. Przywrócono je w 1990 r.”.