Wysiadam na odnowionym, zadbanym dworcu. Jego budynek pochodzi z XIX wieku, a dzięki modernizacji przeprowadzonej pod nadzorem konserwatora zabytków stał się nowoczesną i komfortową wizytówką miasta.

Pośród zieleni i zabytków

Od razu kieruję się w stronę centrum. Docieram do archikatedry zbudowanej w 1905 roku w stylu neogotyckim. Sąsiaduje z nią kościół farny z XVII wieku. To najstarszy murowany budynek w mieście, którego wnętrze – choć powstał w późnym renesansie – jest barokowe. Idąc dalej, dochodzę do głównego placu – rynku Kościuszki. Moim oczom ukazuje się późnobarokowy ratusz (obecnie siedziba Muzeum Podlaskiego). Niedaleko znajduje się najważniejszy zabytek miasta – pałac Branickich z przylegającymi do niego ogrodami. Budynek wzniesiono w XVI wieku, ale za czasów rodu Branickich został przebudowany. W rezydencji spotykali się królowie, arystokracja i artyści, a podczas zaborów była miejscem letniego wypoczynku carów. Została zniszczona podczas II wojny światowej, a jej odbudowa trwała do 1960 roku.

Białystok jest bardzo zielonym miastem. Jego płucami są piękne Planty, rozciągające się na 14 hektarach wokół pałacu Branickich. Łączą one park Stary im. Księcia Józefa Poniatowskiego z parkiem Konstytucji 3 Maja, w którym stoi pomnik upamiętniający żołnierzy 42. Pułku Piechoty. Monument odsłonięto w setną rocznicę wybuchu powstania listopadowego. Zielono jest również na skwerze im. Lecha i Marii Kaczyńskich, a także na dachu Opery i Filharmonii Podlaskiej, gdzie utworzono ogród. Całość wygląda imponująco! W kolejnych dniach odkrywam turystyczne trasy wytyczone w mieście. Jest ich sporo, stąd pewność, że w Białymstoku każdy znajdzie coś dla siebie.

Śladami Żydów

Szlak Dziedzictwa Żydowskiego ukazuje historię Żydów w latach 1658–1945. Biegnie on od pałacyku Cytronów (Muzeum Historycznego) przez synagogę Beit Szmuel, żydowskie gimnazjum żeńskie, szpital żydowski, pałacyk Tryllingów, dom rodzinny Ludwika Zamenhofa, pomnik Bohaterów Powstania w Gettcie, pałacyk Nowika, pomnik Wielkiej Synagogi, cmentarze żydowskie i wiele innych miejsc.

Z Białymstokiem związanych było wiele wybitnych postaci pochodzenia żydowskiego, które na stałe zapisały się w annałach historii. To tutaj urodzili się m.in. operator filmowy, zdobywca Oscara Boris Kaufman, wynalazca szczepionki przeciwko polio Albert Sabin czy malarz i jeden z ojców kubizmu w Stanach Zjednoczonych Max Weber. Nie można też zapomnieć o bohaterach białostockiego getta: Chajce Grossman, Mordechaju Tenenbaumie i Icchoku Malmedzie, a także Zbigniewie Huzarskim i Henryku Złotkowskim, odznaczonych tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.

Esperanto, fabrykanci i Józef Piłsudski

Szlak Esperanto i Wielu Kultur upamiętnia twórcę tego języka. Na trasie można zobaczyć m.in. pomnik Ludwika Zamenhofa, miejsce jego narodzin, szkołę, do której chodził, oraz ośrodek kultury jego imienia. Znajduje się tam również dom Jakuba Szapiry – dziennikarza i popularyzatora esperanto, założyciela Białostockiego Towarzystwa Esperantystów. Przemierzając tę trasę, zobaczymy ciekawe cerkwie, synagogi i kościoły katolickie. Historyczną zabudowę miasta prezentuje też Szlak Architektury Drewnianej. Do najważniejszych jego punktów należą młyn, hala i domy – w jednym z nich w 1905 roku Józef Piłsudski spotkał się z członkami Polskiej Partii Socjalistycznej. Zainteresowanych industrializacją na pewno przyciągnie Szlak Białostockich Fabrykantów. Warto zobaczyć zakłady Beckera, gdzie produkowano jedwab i wełnę, Nowika, które słynęły z produkcji kapeluszy, oraz fabrykę tytoniu Fajwela Janowskiego.

Wielokulturowy Białystok

Pielgrzymów i turystów zainteresowanych tematyką sakralną przyciąga utworzony 11 lat temu szlak Śladami błogosławionego ks. Michała Sopoćki – patrona Białegostoku. Znajdują się na nim m.in. kościół św. Rocha, dom, w którym mieszkał kapłan, i sanktuarium Miłosierdzia Bożego. Ksiądz Sopoćko był spowiednikiem św. Faustyny. Podczas wojny pomógł uratować około stu Żydów. Postać duchownego upamiętnia także mural, który powstał w dziesiątą rocznicę jego beatyfikacji. Wart uwagi jest również Szlak Białostockich Świątyń. Na trasie znajduje się dziewięć kościołów i obiektów sakralnych czterech wyznań, w tym katolicki kościół św. Wojciecha, sobór katedralny pw. św. Mikołaja Cudotwórcy, synagoga Cytronów czy muzułmański dom modlitewny. Jedną z najbardziej popularnych tras jest Szlak Rodu Branickich. W XVIII wieku hetman koronny Jan Klemens Branicki należał do najbardziej wpływowych osób w kraju. Za jego życia Białystok przeżywał rozkwit i dynamicznie się rozwijał. Magnat wybudował ratusz, szpital, pocztę, pierwszy w Polsce teatr i przebudował słynny pałac z ogrodami.

Historia zapisana w kuchni

Miasto można odkrywać wszystkimi zmysłami. Z myślą o smakoszach i łasuchach powstał Białostocki Szlak Kulinarny, który zrzesza kilkadziesiąt restauracji i producentów żywności regionalnej. Wybierając tę trasę, posmakujemy bab ziemniaczanych, sękaczy, kiszek, blinów, kartaczy czy kindziuków. To raj dla podniebienia, a także wyborna mieszanka kuchni polskiej, tatarskiej, białoruskiej i litewskiej.

Na ścianach

W mieście wzrok przyciągają również murale. Tutejszy street art jest znany w wielu zakątkach Polski, a najsłynniejszy z tych naściennych malunków – „Dziewczynka z konewką” – pojawia się jako jedna z atrakcji na wielu blogach turystycznych. Chętnie fotografowane są także dzieła „Tribute to Tesla” – namalowane w 160. rocznicę urodzin tego wybitnego wynalazcy – i „Ojcowie Niepodległej”, powstałe z okazji stulecia odzyskania przez Polskę niepodległości. Białystok na ścianach uwiecznił też Irenę Sendlerową, Henryka Sienkiewicza i Zofię Nałkowską oraz wykładowców tajnego nauczania z lat 1939–1945. Przechodniów porusza mural „Wyślij pocztówkę do Babci” – przypominający o osobach starszych w społeczeństwie. Młodszym turystom spodobają się na pewno „Chłopiec z wędką”, „Balans” czy „Stwór z Gajowej”. Furorę robi „Domek z kart”, namalowany przez Francesca Camilla Giorgina.

Warto wiedzieć

Białostocki Szlak Architektury PRL pokazuje, jak zmieniło się miasto od czasów socjalizmu. Obejmuje on 30 budynków, pomników i neonów.

Dla osób z niepełnosprawnością

Białystok wychodzi naprzeciw oczekiwaniom osób z niepełnosprawnościami. W Regionalnym Centrum Informacji Turystycznej można porozumieć się w języku migowym, a także otrzymać wiele materiałów pomocniczych lub skorzystać z usług zdalnego tłumacza za pomocą aplikacji Skype. W 2011 roku powstał przewodnik „Turystyka dla osób niepełnosprawnych w województwie podlaskim”. Na Szlaku Esperanto i Wielu Kultur wysokość tablic informacyjnych dostosowano do osób poruszających się na wózkach inwalidzkich, a dla niedowidzących informacje zapisano za pomocą alfabetu Braille’a. W białostockim zoo znajduje się ponad 20 tablic opisanych w ten sposób i dwa udźwiękowione terminale informacyjne.

Również białostocki dworzec po modernizacji został w pełni dostosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. W ramach inwestycji zlikwidowano bariery architektoniczne, wykonano windy, odpowiednie toalety, ścieżki prowadzące dla osób niewidomych i niedowidzących, mapy dotykowe z planem dworca, oznaczenia w alfabecie Braille’a, system umożliwiający wzmocnienie sygnału dla aparatów słuchowych przy kasach biletowych, a także szereg innych usprawnień.