Zacznijmy od kolei

Jeśli zmierzasz do Wrocławia, a pociąg minął już Oławę, to znak, że jedziesz najstarszą linią kolejową na ziemiach polskich. Pierwszy rozkładowy pociąg przejechał tędy 22 maja 1842 roku, czyli 178 lat temu. Z Wrocławia ruszył o 6 rano żegnany przez orkiestrę i wiwatujące tłumy. W Oławie zameldował się 43 minuty później. Pociąg składał się z ośmiu wagonów, z czego połowa była klasy trzeciej. Bilet kosztował jedynie 9 groszy (dla porównania za „jedynkę” płaciło się 25 groszy, a za bochenek chleba – 3 grosze), ale w cenie było tylko miejsce w wagonie bez dachu.

Restauracja z tradycjami

Piwnica Świdnicka we Wrocławiu to najstarsza w Polsce, a według niektórych także w Europie, piwiarnia i restauracja. Pierwszy kufelek wychylono tu w 1273 roku, ostatni w 2017 roku, ale to niedługo się zmieni, bo Piwnica Świdnicka wkrótce znów ma otworzyć podwoje. W ponad 700-letniej historii stołowały się tu takie sławy, jak Fryderyk Chopin, Juliusz Słowacki, J.W. Goethe, a Michaił Bakunin wyzwał na pojedynek Karola Marksa. Ciekawe, jak potoczyłyby się dzieje, gdyby ojciec socjalizmu nie stchórzył.

Przeprawa przez wieki

Gotycki most św. Jana na Młynówce w Kłodzku jest słynny z kilku powodów. To najstarszy most w Polsce (koniec XIV wieku), starszy nawet od mostu Karola w Pradze, za którego miniaturę uchodzi. Obie przeprawy powstały z tego samego budulca – zaprawy piasku, wapna z białkiem kurzych jaj, które skupowano od okolicznej ludności. Białka trafiały na budowę, a żółtka sprzedawano dalej.

Zabytek na słudwi

Z kolei ani jedno jajko nie zostało użyte do budowy mostu nad rzeką Słudwią w Maurzycach koło Łowicza, ale to nie na tym polega jego wyjątkowość, lecz na konstrukcji bez użycia nitów. Niepozorna kratownicowa przeprawa jest bowiem najstarszym na świecie mostem spawanym. To dzieło profesora Stefana Bryły, który w latach 20. XX wieku udowodnił, że konstrukcje te można budować inaczej, taniej i lżej. Most w Maurzycach z nitami ważyłby 15 ton więcej.

Opowieść w obrazkach

Kto wie, czy opowiedziany na drzwiach gnieźnieńskiej katedry żywot św. Wojciecha nie jest najstarszym polskim komiksem, bo że słynne wrota są najstarszymi drzwiami w Polsce, akurat nie podlega dyskusji. Ich odlanie ze stopu ołowiu, cyny i miedzi zlecił pod koniec XII wieku Mieszko Stary, praprawnuk Bolesława Chrobrego, który do Gniezna sprowadził ciało misjonarza – męczennika.

Sztuka bardzo ponadczasowa

Inną obrazkową historię można zobaczyć w Siedlęcinie koło Jeleniej Góry. Na murach XIV-wiecznej wieży zachowały się najstarsze w Polsce malowidła o tematyce nie umoralniającej, a rozrywkowej. Anonimowy artysta zilustrował na ścianach arturiańską legendę o sir Lancelocie z Jeziora – dzielnym, ale kochliwym Rycerzu Okrągłego Stołu.

Magia dużego ekranu

Najstarszym kinem w Polsce jest szczeciński Pionier 1907. Co prawda kino oficjalnie rozpoczęło działalność 26 września 1909 roku, ale są dowody, że kinematograf przy Wojska Polskiego 2 działał już dwa lata wcześniej. Krótko jednak trwała kariera Pioniera 1907 w „Księdze rekordów Guinnessa”. Tytułem najstarszego kina świata cieszył się trzy lata. W 2008 roku tytuł ten uzyskał duński Korsør.

Kraków pełen rekordów

Kraków jest miastem wielu najstarszych miejsc. Przykład znany chyba wszystkim – Uniwersytet Jagielloński. Jedna z najstarszych uczelni Europy wypuszcza absolwentów od ponad 650 lat. Sukiennice to z kolei najbardziej wiekowe centrum handlowe (pierwsza wzmianka o nich pochodzi z XIII wieku). Krótki spacer dzieli je od kamienicy na Floriańskiej 14, w której mieści się Hotel Pod Różą – prawdopodobnie liczący najwięcej lat w Polsce. Natomiast pewne jest, że zatrzymywały się w nim koronowane głowy (car Aleksander I) i artyści (kompozytor Ferenc Liszt).

Tędy droga

Najstarszy znak drogowy w Polsce stoi w Koninie od 1151 roku. Nie przypomina jednak drogowskazów znanych z naszych czasów. To wysoki na 2,5 metra kamienny słup z wyrytą łacińską inskrypcją informującą wędrowców, że są w połowie drogi z Kalisza do Kruszwicy i jednocześnie upraszającą o modły ku pamięci komesa palatyna Piotra, prawdopodobnie fundatora.