Żelazowa Wola. Tu wszystko się zaczęło. Zimą 1810 roku w oficynie obok dworu hrabiów Skarbków przyszedł na świat Fryderyk Chopin. Już jesienią jego rodzina przeniosła się do Warszawy, w której kompozytor spędził połowę swojego życia. Do Żelazowej Woli wracał najczęściej podczas świąt i wakacji. Rodzina Chopinów chętnie odwiedzała rodzinę Skarbków, z którymi utrzymywała serdeczne relacje. Młody pianista przebywał tu prawdopodobnie latem 1823 roku. W Żelazowej Woli spędził także Boże Narodzenie w 1825 roku i następujący po nim Nowy Rok.

Dziś turyści odwiedzający tamtejszy dworek mogą zobaczyć fortepian z pierwszej połowy XIX wieku i portrety rodzinne, ale nie ma tam przedmiotów, które należały bezpośrednio do Chopinów. Latem w Żelazowej Woli odbywają się niedzielne koncerty chopinowskie. Miejsce to odwiedza rocznie ponad 300 tys. turystów z całego świata. W tamtejszym parku postawiono cztery pomniki kompozytora, a pobliski Hotel Chopin oferuje gościom specjalne menu, oparte na gustach kulinarnych wybitnego pianisty. Hitem są tzw. trufle Chopina, bo podobno genialny muzyk uwielbiał desery.

W stolicy

Fryderyk Chopin mieszkał w Warszawie przez 20 lat. Największe zbiory pamiątek po nim znajdziemy w muzeum w zamku Ostrogskich. Można tam zobaczyć maskę pośmiertną, rzeźby, autografy, rękopisy z nutami, przedmioty należące do Chopina, jego rodziny i przyjaciół. W stolicy turyści i mieszkańcy mogą przejść specjalną trasę, na której zaznaczono kilkanaście miejsc związanych z życiem kompozytora. W każdym z nich postawiono ławeczkę, która odtwarza fragmenty skomponowanych przez niego utworów. W Warszawie życie Chopina koncentrowało się głównie w okolicach Krakowskiego Przedmieścia, Ogrodu Saskiego, Belwederu, ulicy Miodowej i Starego Miasta. W wieku ośmiu lat Fryderyk zadebiutował w Pałacu Radziwiłłowskim – obecnie Pałacu Prezydenckim, co przyniosło mu rozgłos. Koncertował w Teatrze Narodowym i Belwederze, obok Łazienek Królewskich. W tym parku znajduje się przedstawiający go słynny pomnik. Latem odbywają się tu koncerty. Młody kompozytor studiował w Szkole Głównej Muzyki, bywał w okolicznych kawiarniach i bibliotekach. Codziennie zaglądał także do księgarni Antoniego Brzeziny, która miała największy skład nut w stolicy. Spacerując śladami Chopina po Warszawie, trzeba też wejść do kościoła św. Krzyża na Krakowskim Przedmieściu. Znajduje się tam urna z jego sercem, którą z Francji przywiozła siostra kompozytora.

Mazowsze Chopina

Młody Fryderyk żył bardzo aktywnie. Często opuszczał stolicę i odwiedzał przyjaciół. W położonym 30 km od Sochaczewa pałacu w Sannikach nie tylko spędzał letnie wakacje, ale też tworzył. W 1828 roku przyjechał na zaproszenie swojego bliskiego kolegi Konstantego Pruszaka i został tu dwa miesiące. To w Sannikach powstało Rondo C-dur i Trio g-moll. W 1925 roku na ścianie wieży pałacowej wmurowano tablicę z napisem: „W tym dworze mieszkał Fryderyk Chopin w 1828 r.”. Latem w pałacu odbywają się koncerty chopinowskie, natomiast w parku w Sannikach znajdują się dwa wykonane z brązu pomniki przedstawiające kompozytora. Spędzał on czas także w samym Sochaczewie. Ważną miejscowością na Szlaku Chopinowskim jest Brochów. W kościele parafialnym pw. św. Rocha odbył się ślub rodziców kompozytora i tutaj został on ochrzczony. Z kolei w wyremontowanym dworze w Rościszewie mieści się izba pamięci poświęcona Chopinowi. Przed budynkiem stoją rzeźby przedstawiające moment powitania go na dziedzińcu dworu w 1827 roku przez generałową Józefę Jeżewską i jej synów. Bywał także w Kowalewie, Płocku i prawdopodobnie w Książenicach oraz Sierpcu, gdzie dziś znajduje się oblegane przez turystów Muzeum Wsi Mazowieckiej.

Warto podjechać także do Milanówka. To tutaj, na plebanii przy kościele św. Jadwigi, pod koniec II wojny światowej przechowywano urnę z sercem kompozytora. Obok świątyni stoi ufundowane przez mieszkańców popiersie artysty.

Kujawy i Pomorze

Urząd Marszałkowski wraz z regionalnymi instytucjami kultury opracował specjalną trasę śladami kompozytora. Na Kujawsko-Pomorskim Szlaku Fryderyka Chopina znalazło się aż 21 miejscowości, które odwiedził w trakcie wakacyjnych wyjazdów. Większość tych miejsc zobaczył , gdy mieszkał w dworku Dziewanowskich w Szafarni. Tam jako nastolatek spędził wakacje w 1824 i 1825 roku, poznając tradycję polskiej wsi i komponując pierwsze mazurki. Redagował także gazetkę „Kurier Szafarski”, która była skierowana do jego rodziny i w humorystyczny sposób opisywała życie na wsi i w dworku. Dziś w Szafarni znajduje się Ośrodek Chopinowski. Organizowane są w nim m.in. cykliczne koncerty, audycje, konkursy wiedzy o Fryderyku Chopinie i pianistyczne. Miejscowość znajduje się 47 km od Torunia – to dystans, który nie powinien przestraszyć wytrwałych rowerzystów.

Na szlaku znajdują się także Golub-Dobrzyń oraz sam Toruń, który bardzo podobał się młodemu Chopinowi. Mieszkał tu podczas wakacji w 1825 roku w kamienicy Fengerów. Trasa śladami Chopina biegnie także przez małe miejscowości i wsie – od Białkowa przez Gulbiny, Radomin, Płonne, Dulsk, Sokołowo, Ruże, Działyń, Obory, Ugoszcz, Kikół, Zbójno, Turzno, Obrowo, Nieszawę, Służewo, Izbicę Kujawską, Długie, skąd pochodziła matka kompozytora, i Kłóbkę, w której mieszkała pierwsza narzeczona Fryderyka Chopina, Maria Wodzińska. Większość tych miejscowości znajduje się niedaleko Szafarni, więc fani jednośladów mogą przemierzyć szlak na rowerze.

Poza utartymi ścieżkami

Trasę śladami Fryderyka Chopina można także wytyczyć samodzielnie. Podczas licznych podróży po Polsce kompozytor odwiedził wiele miast, do których możemy bez problemu dojechać pociągiem. O jego pobycie w Poznaniu w 1828 roku przypominają dwie tablice. Pierwsza znajduje się na ścianie Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, a druga w dawnym kolegium jezuickim. W parku im. Fryderyka Chopina można zobaczyć popiersie kompozytora. Odwiedził on także Duszniki Zdrój, gdzie spędził całe wakacje w 1826 roku. W Parku Zdrojowym można podziwiać m.in. dworek jego imienia, obelisk oraz pomnik. W 1829 roku młody Fryderyk zwiedzał Wadowice, Bielsko, Cieszyn, Ojców i Kraków. Podpis kompozytora w księdze gości znajduje się w Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie, a w Collegium Maius są jego rękopisy, autografy i popiersia. 24 lipca 1829 roku kompozytor wpisał się także do księgi pamiątkowej Kopalni Soli „Wieliczka”. Rok później przybył do Poturzyna na Lubelszczyźnie, gdzie odwiedził swojego przyjaciela Tytusa Woyciechowskiego. Zajechał też m.in. do Lublina i Zamościa. W tym samym roku odwiedził jeszcze Kalisz i Wrocław. 5 listopada 1830 roku Fryderyk Chopin wyruszył w podróż do Drezna. Grał w największych i najbardziej prestiżowych salach Europy. Do Polski niestety już nigdy nie wrócił. Bardzo chciał walczyć w powstaniu listopadowym, ale odradzili mu to przyjaciele. Później na powrót do ojczyzny nie pozwoliło słabe zdrowie kompozytora, który zmarł w Paryżu 17 października 1849 roku.

Warto wiedzieć

Organizowany co pięć lat Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina jest jednym z najbardziej prestiżowych wydarzeń muzycznych w Polsce i na świecie. Od ponad 90 lat pozwala odkrywać największe talenty pianistyczne i zarazem popularyzuje muzykę wielkiego kompozytora. Pierwszy konkurs odbył się w Filharmonii Warszawskiej w 1927 roku. Wzięło w nim udział 26 pianistów z ośmiu krajów. Organizatorem wydarzenia było Warszawskie Towarzystwo Muzyczne, a patronat nad nim objął Prezydent Rzeczypospolitej Ignacy Mościcki. Z uwagi na pandemię koronawirusa zaplanowany na 2020 rok XVIII Konkurs Chopinowski został przełożony. Odbędzie się w dniach 2–23 października 2021 roku w Filharmonii Narodowej w Warszawie.