Turystyczny Szlak Dobrego Smaku to program, którego głównym celem jest promocja województw podkarpackiego i małopolskiego. Bierze w nim udział 9 powiatów, 36 gmin i 6 lokalnych grup działania. Dzięki tej inicjatywie podróżnicy mogą wybierać spośród 200 atrakcji podzielonych na cztery ścieżki tematyczne: smakowitą, muzealną, aktywną i kulturalną. Na mapie każdy znajdzie coś dla siebie – restauracje i karczmy specjalizujące się w kuchni regionalnej, winnice, zabytki architektury drewnianej i punkty widokowe, a także różnorodne tereny rekreacyjne. Są tu też miejsca, w których odbywają się cykliczne wydarzenia, m.in. festyny, turnieje, lokalne święta czy konkursy kulinarne.

Jedyny taki zabytek

Do wyjątkowego punktu na szlaku – Leżajska – możemy dotrzeć pociągami PKP Intercity. Miasto leży w północnej części Podkarpacia, w dolinie Sanu i na obrzeżach dawnej Puszczy Sandomierskiej. Warto je odwiedzić ze względu na okazały zespół klasztorny zakonu bernardynów oraz organy w bazylice Zwiastowania NMP. Instrument pochodzący z drugiej połowy XVII wieku zachwyca nie tylko wspaniałym brzmieniem, lecz także snycerską dekoracją prospektu. Zabytek ufundowała rodzina Potockich. Organy główne mają 15 metrów wysokości i 7,5 metra szerokości. Za sprawą połączenia z dwoma instrumentami znajdującymi się w nawach bocznych może na nich grać w tym samym momencie trzech organistów. To jedyny taki zespół organowy na świecie.

Przy placu Mariackim

Na uwagę zasługuje również obiekt, w którym znajdują się organy. W 2005 roku zespół klasztorny zakonu bernardynów przy placu Mariackim 8 został umieszczony na liście Pomników Historii. Uważa się go za najważniejszy przykład architektury sakralnej na Podkarpaciu. Na monumentalny kompleks składają się kościół pw. Zwiastowania NMP (wzniesiono go w miejscu, w którym zgodnie z przekazami historycznymi konwentu w 1590 roku Tomaszowi Michałkowi objawiła się Matka Boża ze św. Józefem), klasztor, kościelny cmentarz, mury obronne z basztami i bramami oraz folwark.

Ślady przeszłości

W południowo-zachodniej części miasta położony jest kirkut. Nie znamy dokładnej daty jego powstania, ale wzmianka o żydowskim cmentarzu pojawia się w przywileju nadanym 26 lutego 1635 roku przez Władysława IV. W 1787 roku pochowano tu Elimelecha Weissbluma – wybitnego propagatora chasydyzmu (odłamu religijno-mistycznego w judaizmie). Murowany grobowiec cadyka, tzw. ohel, co roku odwiedzają chasydzcy pielgrzymi. W sąsiedztwie budynku znajdują się macewy, czyli pionowe płyty nagrobne.

Dla młodszych

Jeśli planujemy zwiedzać miasto z dziećmi, wybierzmy się do Muzeum Ziemi Leżajskiej, a konkretnie na wystawę etnograficzno-zabawkarską. W ramach ekspozycji zobaczymy głównie drewniane, kolorowe zabawki. Co ciekawe, większość z nich porusza się, a nawet wydaje dźwięki. Nie brakuje tu koników na biegunach, bryczek, dzięciołów, kurek czy pukawek. Sufit natomiast zdobią kwiaty z bibuły i pająki – różnokolorowe i przestrzenne ozdoby ludowe.

Samo muzeum (od 2008 roku) mieści się w odrestaurowanym zespole Dworu Starościńskiego z czterema oficynami z XVIII wieku. Okazały obiekt wybudowano w latach 1760–1770 dla Józefa Potockiego, starosty leżajskiego. Później budynek stanowił siedzibę gimnazjum miejskiego, liceum (do 1975 roku), a następnie szkoły podstawowej.

Dla starszych

Leżajsk słynie z regionalnego piwa, dlatego w Muzeum Ziemi Leżajskiej nie mogło zabraknąć wystawy browarniczej. Dzięki niej poznamy zarówno złożony proces produkcji złocistego trunku, jak i jego historię. W czerwcu bieżącego roku ekspozycję wzbogacono o część poświęconą polskim browarom rzemieślniczym.

Proziaki i żurek z owsem

Oprócz części muzealnej warto odkryć kolejną ścieżkę tematyczną na szlaku – określaną jako smakowita. Tradycyjnych dań kuchni podkarpackiej – proziaków z masłem czosnkowym oraz kwaśnicy na wędzonym żeberku – spróbujemy m.in. w Gospodzie u Więcławów. Restauracja słynie także z żurku na zakwasie z owsa, gołąbków, pieczonej golonki z gorącym sosem chrzanowym i pierogów, m.in. z nadzieniem z bryndzy. W soboty i niedziele serwuje się tu prawdziwy rosół z ręcznie robionym makaronem.

W pobliżu

Niespełna 16 kilometrów od Leżajska, w gminie Nowa Sarzyna, znajduje się Florystyczny Rezerwat Przyrody „Kołacznia”. Na jego terenie rośnie różanecznik żółty, nazywany też azalią pontyjską. Krzew porastający wydmę na terenie wsi Wola Zarczycka jest niezwykle rzadki we florze Polski, dlatego w 2001 roku wpisano go do Czerwonej listy roślin i grzybów Polski. Choć Rhododendron luteum wygląda i pachnie niezwykle pięknie, to jego liście i gałązki są trujące. Żółte kwiaty kwitną tylko w maju, ale w okolice rezerwatu warto udać się także we wrześniu, choćby ze względu na piękne lasy, w których obserwować można liczne gatunki ptaków, m.in. dzięcioła czarnego, drozda śpiewaka, bociana białego, rudzika czy kwiczoła. Pobliskie bory zamieszkują też sarny, jelenie, lisy i zające.

Atrakcje dla aktywnych

Przez gminę Nowa Sarzyna przebiegają dwa szczegółowo oznakowane szlaki turystyki rowerowej.

Szlak zielony: Nowa Sarzyna – Stacja PKP Łętownia – Babiarze – Gościniec – Łętownia – Majdan Łętowski – Nowa Sarzyna

Długość trasy wynosi ok. 26 kilometrów, a czas przejazdu to ok. 2,5 godziny.

Szlak czerwony: Nowa Sarzyna – Kołacznia – Rezerwat Azalii Pontyjskiej – Wola Zarczycka – Łoiny – Flisy – Smycze – Judaszówka – Nowa Sarzyna

Długość trasy wynosi ok. 31 kilometrów, a czas przejazdu to ok. 3 godziny.

Dzięki tym dwóm ścieżkom zobaczymy wyjątkowo malownicze tereny, zarówno przyrodnicze, jak i związane z historią oraz kulturą regionu.

Szlak rowerowy „Rita” liczy 52 kilometry i wiedzie przez pięć gmin – Nową Sarzynę, Krzeszów, Ulanów, Jarocin i Harasiuki. Wyprawę rozpoczynamy w Tarnogórze. To właśnie w tej wsi w nocy z 23 na 24 kwietnia 1944 roku doszło do wypadku samolotu Halifax JP 224 „Rita”, który transportował zaopatrzenie dla polskich partyzantów. Natomiast rowerową przejażdżkę zakończymy w Hucie Podgórnej, w której w nocy z 5 na 6 czerwca 1944 roku czterech członków załogi ewakuowano z lotniska polowego. Akcją dowodził Michał Kunicki, ps. „Mucha”.

Osoby, lubiące spędzać czas aktywnie, nie będą się nudzić w powiecie leżajskim. Oprócz ścieżek rowerowych na terenie gminy Nowa Sarzyna wyznaczono trzy trasy nordic walking o zróżnicowanym stopniu trudności. Więcej informacji na stronie: citik.mcklezajsk.pl.